मंसिर ३ । सिख धर्मावलम्बीहरुका पहिलो गुरु नानकको आज जन्मदिन हो। गुरु नानकको जन्मदिन भएकाले आजको दिनलाई गुरु नानक प्रकाशोत्सव वा गुरु पर्व पनि भनिन्छ। संसारभरका सिख धर्मालम्बीहरुले आजको दिन गुरु नानकको सम्झनामा श्रद्धाका साथ मनाउने गर्छन्।
धार्मिक बाहुल्यता र विविधता भएको यो संसारमा सबै धर्महरुको सार चाहिँ लगभग एउटै हुन्छ– अहिंसा र शान्तिको कामना। धर्मका संस्थापक हुन् या प्रवर्तक, वा प्रवक्ता नै किन नहुन्, अधिकांशले सिकाउने भनेको माया, सद्भाव, सत्य तथा अहिंसाको मार्ग नै हो। सिख धर्मावलम्बीहरुले पनि एकअर्कामा सहयोगी भावना हुनु पर्नेमा नै विश्वास गरेका हुन्छन्।
भारतको पन्जाब प्रान्तमा सबैभन्दा पहिले सिखको सुरुवात भएको मानिन्छ। सिख अहिले विश्वका विभिन्न धर्ममा सबैभन्दा धेरै अनुयायी भएका धर्ममा पाँचौ नम्बरमा पर्छ। पछिल्लो तथ्यांकअनुसार सिख धर्मका अनुयायी विश्वभर ३ करोडभन्दा बढी रहेका छन्।
सन् १४६९ मा जन्मिएका गुरु नानकको शिक्षाकै आधारमा सिख धर्मको सुरुवात भएको हो। उनीपछि अन्य ९ जना गुरुहरुले यो धर्मको विस्तार तथा प्रवद्र्धनमा सहयोग गरेका थिए। सिख धर्मका दशौं गुरु गोविन्द सिंहले सिख धर्मावलम्बीहरुको धर्मग्रन्थलाई गुरु ग्रन्थ साहिब नाम दिएका हुन्। गुरु ग्रन्थ साहिबको सुरुवात मुल मन्तरबाट हुन्छ। सिख धर्मावलम्बीहरुले विश्वास विश्वमा एक मात्र भगवान छन् भन्ने गर्छन्। अनि अरु सबै मानवजाति बराबर हुन् र निस्वार्थ भावनाले सबैको सम्मान र समृद्धिको कामना गर्नुपर्छ भन्ने उनीहरुले मान्छन्।
आजको विशेष दिनलाई सिख धर्मावलम्बीहरुले मनाउन चाहिँ दुई दिन अघिबाट नै सुरु गर्छन्। ४८ घन्टासम्म गुरु ग्रन्थ साहिबको अध्ययन गर्न सुरु गरेर आजको दिन यसको समापन गरिन्छ। यसबाहेक आजको दिन सिख धर्मावलम्बीहरु गुरुद्वारमा पुग्छन्, मन्त्रोच्चारण गरेर कीर्तन गर्दै गुरुहरुको महिमा वर्णन गर्छन्। यसलाई अमृत भेला पनि भनिन्छ। अमृत भेलापछि सिख धर्मावलम्बीको लगांरु सुरु हुन्छ। लगांरु भनेको निःशुल्क सामुदायिक भोजन हो। यस्तो भोजनमा सिख धर्मावलम्बीहरु मात्र होइन, अन्य धर्मका मानिसहरुलाई समावेश गराइन्छ। गुरु नानकको चाहना पनि यही थियो, सबै मानिसहरु बराबर होउन्, सबैले समानताको आभास गर्न पाउन्।
गुरु नानकले १६ औं शताब्दिको सुरुवातमा नै एशियाका विभिन्न देशमा घुमेको र अहिंसा र समानताको पक्षमा आवाज उठाएको मानिन्छ। उनले एक ओंकर अर्थात् एक भगवान भन्ने मूल शिक्षा लिएर एशियाका विभिन्न देश घुमेको हुनसक्ने अनुमान गरन्छ। उनले दिएका शिक्षाहरुलाई ९ सय ७४ काव्यिक पद्यहरुमा समावेश गरिएको छ।
५५ वर्षको उमेरमा सिखका संस्थापक गुरु नानक कार्तापुरमा गएर बसेको र उनको त्यहाँ नै सन् १५३९ मा निधन भएको थियो।
नेपालमा पनि विभिन्न ठाउँमा सिख धर्मावलम्बीहरुले गुरुद्वार बनाएका छन्। त्यहाँ आजको दिन विशेष भजनकीर्तन गरिन्छ।
संसारभरका मानिसहरु एक हुन्, समान हुन् र सबैले एकअर्काको सहयोग तथा समृद्धिका लागि कदमहरु चाल्नु पर्छ भन्ने मूल नाराका साथ विश्वमा अहिंसाको आवश्यकतालाई विकास गर्न महत्त्वपूर्ण योगदान दिएका गुरु नानक जयन्तीको अवसरमा हाम्रो पात्रोको तर्फबाट पनि सबैलाई शुभकामना।
हामी पनि अहिंसामा विश्वास गरौँ, संसारभरका मानव जाति समान हुन् भन्ने विश्वासमा अटल रहौँ, सबैको जय होस्।
