फागुन, २४ । सबैको सोच हुन्छ थोरै काम गरेर धेरै प्रतिफल आर्जन गर्ने। तर भनेजस्तो सबैलाई नभएको हुनसक्छ। पढाइमा पनि त्यही हो। एक पटक पढेको कुरा कसरी बारम्बार सम्झने भन्ने कुराले ठूलो महत्व राख्छ।
जति पढे पनि परीक्षाका बेला खाली दिमाग हुने समस्याले तपाईं पीडित बन्नु भएको छ भने तपाईंका लागि केही उपाय छन्। ति अपनाउन जरुरी छ।
अध्ययन शैलीलाई परिवर्तन गरी कलात्मक ढंगले पढ्न थाल्नुभयो भने लामो समयसम्म तपाईले सम्झन सक्नुहुन्छ। घोकेको कुरा लामो समयसम्म दिमागमा बस्दैन। एक घन्टा पढ्दा २० मिनेट आराम गर्नुपर्छ। योगा र ध्यानले दिमागलाई तेजिलो बनाउँछ। पालुंगोको साग, बदाम, ओखरले दिमागको स्मरणशक्ति बढाउँछ।
त्यसैले खानामा यस्तो खाद्यको प्रयोग बढाउनुपर्छ। सकेसम्म रातिभन्दा बिहान पढ्ने बानीको विकास गर्दा राम्रो मानिन्छ। राति अक्सिजन कम हुँदै जाने भएका कारण पढेको सम्झन गाह्रो हुन्छ। बिहान ४ बजेदेखि ९ बजेसम्मका लागि पढ्न उपयुक्त समय भएको मानिन्छ।
पढ्ने उत्तम समय हो। पढ्दा मस्तिष्कलाई नियन्त्रण गर्न खोज्नु हुँदैन अनि ढाड सीधा गरेर पढ्नु पर्छ।
तपाईंले पढेको कुरा सम्झना गर्न निम्न विधि अपनाउन जरुरी छ।
महत्वको कुरा पहिचान गर्ने
यो सबैभन्दा उपयुक्त बानी हो। महत्वपूर्ण कुरा पहिचान गरी त्यसलाई अन्डरलाइन गरेर पढ्ने गर्नुपर्छ। कतिपयको बानी पढ्दै अन्डरलाइन गर्ने हुन्छ। त्यसो गर्दा अर्को पटक आफूलाई चासो लागेको विषय खोज्न सजिलो हुन्छ। परीक्षा दिने केही दिनअघि अन्डरलाइन गरेको विषय दोहोर्याउँदा सम्झन सजिलो हुन्छ।
नोट आफैँ बनाउने
आफूले पढेको कुरा आफै नोट बनाउनुपर्छ। जसले गर्दा नोट हेर्दा पनि पहिलेको कुरा दोहोरिन्छ। धेरैले परीक्षा आउने बेला साथीभाइसँग नोट मागेर पढ्ने गर्छन्। आफैँले नोट बनाउँदा सम्झन सजिलो हुन्छ। शिक्षकले भनेको केही प्वाइन्टको प्रयोग गर्ने र आफ्नै भाषामा नोट बनाउने विधि सजिलो हो। आफूले लेखेको कुरा प्रायः बिर्सिइन्न।
लेखेर पढ्नु उत्तम
पढेको कुरा सम्झनका लागि लेखेर पढ्नु राम्रो हो। एकैचोटी परीक्षामा मात्र लेख्ने बानीले राम्रो नतिजा आउँदैन। परीक्षा दिँदा एउटा प्रश्न कम्तीमा ३ चोटि अभ्यास गर्दा सजिलो हुन्छ। घरमा पहिले नै प्रश्न बनाएर खभ्यास गर्दा आत्मवल समेत बढ्छ।
सारांश बनाएर पढ्ने
कतिपय फर्मुलाका बुँदा लामो र दिक्कलाग्दा हुन्छन्। सम्झन अप्ठ्यारो हुन्छ। विज्ञान, अर्थशास्त्र र गणितका सूत्रहरु सम्झन सट्कट बनाउँदा सजिलो हुन्छ। जस्तै गुड् म्यानेजरका क्वालिटी के हो भनेर अध्ययन गर्दा मानौँ ५ वटा पोइन्ट छ भने स्मार्ट भनेर पढ्ने जसको पूरा फुलफर्म एस भनेको स्पेसिफिक, एम भनेको मेजरेबल, आर भनेको रियलस्टिक, टि भनेको टाइम बाउन्डिङ हुन्छ। यसरी पढ्दा निकै सहज हुन्छ।
महत्त्वपूर्ण कुरा मनन गर्ने
पढ्ने लेख्ने र सोही कुरा मनन गर्न सके हत्तपत्त बिर्सिदैन। त्यसमा पनि महत्वपूर्ण कुरा सम्झनामा आए धेरै सजिलो हुन्छ। महत्वपूर्ण कुरामा मनन गर्नु फाइदाजनक हुन्छ भन्ने बुझ्नु पर्छ।
सैद्दान्तिक भन्दा प्रयोगात्मक उपयोगि
पढ्ने प्रणालीलाई व्यवहारिक र प्रयोगात्मक बनाएर पढ्नुपर्छ। पढ्ने विषय पुरै थ्योरी छ भने त्यसलाई प्राक्टिकल बनाएर पढ्न सकिन्छ। नेपालीको विद्यार्थीले कथा, कविता लेख्ने अभ्यास गर्न घोकेर भन्दा अरूले लेखेका कथा कविताको किताब पढ्दा उपयोगी हुन्छ। हरेक कुरा घोक्नुभन्दा प्रयोगात्मक के गर्न सकिन्छ भनेर ध्यान दिने हो भने पढेको कुरा बिर्सिइन्न।
धेरै प्रश्न गर्ने बानी गर्ने
पढेको कुरालाई धेरै प्रश्न उत्तर गर्दा पछिसम्म सम्झन सकिन्छ। साथीहरुबीच प्रश्नोत्तर गरेर पढ्दा जति फाइदा अरूमा हुन्न। सानो टिम बनाउने, फर्मुला, पोइन्ट, परिभाषा आदिबारे एकअर्कासँग सोध्ने, यसले गर्दा आफूलाई के आउँछ, आउँदैन भन्नेबारे जानकार भइन्छ। आफ्नो कमी कमजोरी भएको विषयमा थप मिहिनेत गर्न सहज हुन्छ।
सहकर्मी र साथीसँग धेरै छलफल
छलफल सम्झनका लागि धेरै उपयोगि अध्ययन विधि हो। पढ्दा पढ्दै कुनै टपिक्स बुझिँदै बुझिएन भने त्यस्तो अवस्थामा साथीसँग सल्लाह गर्नु राम्रो हो। समूह बनाएर आ–आफूले रुचिको विषयमा छलफलगर्दा सजिलो हुन्छ। दिनैपिच्छे फरक(फरक विषयमा छलफल गर्दा अप्ठ्यारा विषय समेत सहज बन्छन्।
समय व्यवस्थापन
उचित समय निकालेर अध्ययन गर्नु पर्छ। ताकि तपाईलाई २४ सै घन्टा पढाइको चिन्ता नहोस। पढ्ने समयलाई निश्चत समय छुट्याउनुपर्छ। कुन विषय कुन बेला पढ्ने समय छुट्याएर पढ्ने गर्नुपर्छ।
तालिका बनाएर पढ्ने
पढेका कुरालाई तपाईले आफू अनुकुल व्याख्या हुने गरी तालिका बनाउन सक्नुहुन्छ। यसले तपाईको सिर्जनात्मकता पनि झल्कन्छ अनि सम्झने शक्ति पनि बढ्छ।
